Deze tuinplanten kun je tijdens een hittegolf beter niet verplaatsen

Een plant die op de verkeerde plek staat, verplaatsen lijkt tijdens een warme zomer misschien een goed idee. Toch is het tijdens een hittegolf meestal verstandiger om daar nog even mee te wachten. Het verplanten van een plant veroorzaakt namelijk altijd een bepaalde vorm van stress. Wanneer daar extreme hitte, felle zon en vaak ook droogte bovenop komen, krijgt de plant het een stuk moeilijker om zich te herstellen.

Dat geldt niet alleen voor jonge planten. Ook volwassen vaste planten, struiken en bomen kunnen last krijgen van zogenoemde transplantatieschok.

Bij het uitgraven van een plant worden vrijwel altijd wortels beschadigd of afgesneden. Zelfs wanneer je probeert een grote kluit rond de wortels te behouden, zal een deel van het wortelstelsel verloren gaan.

Dat heeft een belangrijk gevolg: de plant kan tijdelijk minder water opnemen. Tegelijkertijd blijven de bladeren water verdampen. Bij normale temperaturen kan een plant die balans vaak redelijk snel herstellen. Tijdens een hittegolf ligt dat anders.

Bij hoge temperaturen en wind kan er veel sneller vocht uit de bladeren verdwijnen dan de wortels kunnen aanvullen. De plant kan daardoor gaan slap hangen, bladeren oprollen of zelfs delen van het blad laten afsterven. De Oregon State University Extension Service raadt daarom expliciet aan om planten tijdens extreme hitte niet te verplanten.

Transplantatieschok is geen mythe. Bij het verplanten moeten planten zich opnieuw aanpassen aan hun omgeving en tegelijkertijd nieuwe wortels ontwikkelen. Vooral wanneer wortels beschadigd zijn, kan de wateropname tijdelijk verminderen.

De University of Minnesota waarschuwt bijvoorbeeld dat pas geplante bomen en struiken kunnen verwelken en zelfs bladeren kunnen verliezen. Dat probleem is volgens de universiteit extra duidelijk bij warm en winderig weer. Nieuwe bomen of struiken planten tijdens warm en droog weer wordt daarom afgeraden.

Tijdens een hittegolf is de bodem bovendien vaak warmer en droger. Dat betekent dat de plant precies op het moment waarop hij extra water nodig heeft, minder goed in staat is om dat water op te nemen.

Het probleem zit niet alleen onder de grond. Een plant die plots op een andere plaats terechtkomt, kan ook worden blootgesteld aan andere hoeveelheden zon en wind.

Een plant die bijvoorbeeld eerst gedeeltelijk in de schaduw stond en vervolgens naar een zonnige plek wordt verhuisd, kan binnen korte tijd bladschade oplopen. De bladeren zijn simpelweg niet aangepast aan die hoeveelheid direct zonlicht.

Dat principe is ook bekend bij kamerplanten die naar buiten worden gebracht. De University of Minnesota waarschuwt dat planten die niet gewend zijn aan direct zonlicht hun bladeren kunnen verbranden wanneer ze plotseling aan felle zon worden blootgesteld. Een geleidelijke overgang is daarom veel veiliger.

Het beste moment is wanneer de omstandigheden minder extreem zijn. Een koele, bewolkte en windstille dag is bijvoorbeeld veel gunstiger dan een hete zomerdag.

Bij jonge planten adviseert de University of Minnesota om bij het verplanten bij voorkeur te wachten op een koelere dag of de werkzaamheden in de late namiddag uit te voeren. De plant moet vooraf goed worden bewaterd en er moet zoveel mogelijk van de wortelkluit intact blijven.

Voor grotere bomen en struiken is het vaak verstandiger om te wachten tot een periode met gematigde temperaturen. Zeker wanneer er geen dringende reden is om de plant onmiddellijk te verplaatsen.

Soms heb je geen keuze. Misschien staat een plant op een plaats waar bouwwerken beginnen, is hij door een storm beschadigd of staat hij op een plek waar hij daadwerkelijk gevaar loopt.

In dat geval kun je de stress beperken.

Geef de plant vooraf grondig water. Een vochtige wortelkluit valt minder snel uit elkaar en de plant begint beter gehydrateerd aan de verhuizing. Penn State Extension adviseert bij het verplanten van planten om vooraf water te geven, zodat de wortelkluit vochtig en intact blijft.

Graaf vervolgens zo ruim mogelijk rond de plant en probeer zoveel mogelijk wortels te behouden. Laat de wortels ondertussen niet uitdrogen en stel ze zo kort mogelijk bloot aan zon en wind.

Na het verplanten moet de plant opnieuw goed water krijgen. Een laag organische mulch rond de plant kan vervolgens helpen om vocht vast te houden en de bodemtemperatuur te temperen.

Er is wel een belangrijk verschil tussen een plant verplanten en een plant verplaatsen zonder de wortels te verstoren.

Een plant in een pot kun je tijdens een hittegolf juist wél tijdelijk naar een koelere plek verplaatsen. Dat kan zelfs verstandig zijn. Potten warmen snel op en verliezen relatief snel vocht. De Oregon State University adviseert tijdens extreme hitte om potplanten eventueel naar een schaduwrijkere plek te verplaatsen.

Daarbij hoef je de plant dus niet uit de pot te halen. Je verandert alleen de standplaats.

Wie een vaste plant, struik of boom definitief naar een andere plek wil verhuizen, doet er daarom goed aan om geduld te hebben. Een paar dagen wachten kan een groot verschil maken.

Tijdens een hittegolf kun je beter de energie steken in water geven, schaduw creëren en de bodem vochtig houden. Geef bij voorkeur vroeg in de ochtend water en probeer diep te bewateren, zodat het vocht daadwerkelijk bij de wortels terechtkomt. Een laag mulch kan daarnaast de verdamping verminderen en de bodem koeler houden.

Zodra de extreme warmte voorbij is, kun je de verhuizing plannen. Zo hoeft de plant niet tegelijkertijd te herstellen van beschadigde wortels én een hittegolf te doorstaan.

Kort gezegd: staat een plant tijdens een hittegolf niet perfect? Laat hem voorlopig staan. Een lelijke plek in de tuin is tijdelijk; een plant die door een combinatie van wortelschade, hitte en droogte ernstig verzwakt raakt, heeft veel langer nodig om daarvan te herstellen.