Oudere automobilisten opgelet: medische test voor rijbewijs op komst?

Oudere automobilisten zullen de komende jaren vaker te maken krijgen met controles rond hun rijgeschiktheid. De Europese Unie heeft nieuwe regels goedgekeurd die onder meer voorzien in een systematischere controle van de lichamelijke en mentale geschiktheid van bestuurders. Dat roept meteen een belangrijke vraag op: moeten Belgische automobilisten binnenkort vanaf een bepaalde leeftijd verplicht naar de dokter?

Het korte antwoord: niet meteen, en ook niet noodzakelijk iedereen op dezelfde manier. De nieuwe Europese regels geven lidstaten namelijk ruimte om voor oudere bestuurders kortere geldigheidsperiodes van rijbewijzen in te voeren en daardoor vaker medische controles, zelfbeoordelingen of andere maatregelen te vragen.

Een belangrijk detail wordt in sommige berichten nogal gemakkelijk overgeslagen. De nieuwe Europese richtlijn zegt niet dat iedere Belg vanaf zijn 65ste verjaardag automatisch een medische keuring moet ondergaan.

De richtlijn bepaalt dat lidstaten de administratieve geldigheidsduur van rijbewijzen kunnen verkorten voor bestuurders die 65 jaar of ouder zijn. Daardoor kunnen ze bijvoorbeeld vaker worden geconfronteerd met een medische controle, een zelfbeoordeling van de rijgeschiktheid of een opfriscursus.

Het is dus uiteindelijk aan België om te bepalen hoe die mogelijkheid wordt ingevuld.

Dat is belangrijk, want de huidige situatie verschilt sterk tussen Europese landen. De Europese Commissie geeft bijvoorbeeld aan dat België traditioneel veel minder ver gaat met periodieke medische controles voor oudere bestuurders dan sommige andere lidstaten.

De achterliggende reden is verkeersveiligheid. Naarmate mensen ouder worden, kunnen bepaalde lichamelijke functies veranderen. Denk aan het gezichtsvermogen, reactiesnelheid, mobiliteit of bepaalde medische aandoeningen.

Europa wil daarom meer aandacht besteden aan de vraag of iemand nog veilig kan blijven rijden, in plaats van uitsluitend naar de leeftijd op zich te kijken.

De nieuwe richtlijn bevat daarom uitgebreidere bepalingen rond de lichamelijke en mentale geschiktheid om een voertuig te besturen. Ook het gezichtsvermogen krijgt expliciet aandacht.

Dat betekent overigens niet dat een oudere bestuurder automatisch een gevaarlijke bestuurder is. Leeftijd alleen zegt uiteraard niet hoeveel rijervaring, alertheid of rijvaardigheid iemand heeft.

Dit is misschien wel het belangrijkste voor Belgische automobilisten: de nieuwe regels gelden niet vanaf morgen.

De Europese richtlijn is op 25 november 2025 in werking getreden, maar de lidstaten krijgen tijd om de Europese afspraken om te zetten in hun eigen wetgeving. De meeste bepalingen moeten vanaf 26 november 2029 worden toegepast. België moet de nodige nationale regels uiterlijk tegen 26 november 2028 hebben aangenomen en gepubliceerd.

Er is dus nog tijd om te bepalen hoe België de nieuwe Europese mogelijkheden precies zal toepassen.

Wie vandaag 65, 70 of 75 jaar is, hoeft daarom niet plots naar een medische keuring te vertrekken omdat Europa nieuwe regels heeft goedgekeurd.

Een interessant onderdeel van de nieuwe regelgeving is dat een medische controle niet de enige mogelijke aanpak is.

De Europese regels spreken ook over zelfbeoordelingen en andere specifieke maatregelen, waaronder bijvoorbeeld opfriscursussen. Lidstaten krijgen daarmee ruimte om een systeem te ontwikkelen dat niet uitsluitend gebaseerd is op een klassieke medische keuring.

Dat kan in de praktijk een belangrijk verschil maken.

Een bestuurder die bijvoorbeeld geen medische problemen heeft, zou in een toekomstig nationaal systeem mogelijk op een andere manier zijn rijgeschiktheid kunnen bevestigen. Hoe dat er in België precies zal uitzien, ligt momenteel nog niet definitief vast.

Ook het idee dat oudere bestuurders straks hun rijbewijs automatisch verliezen, klopt niet.

De bedoeling van de Europese hervorming is net om bestuurders die niet langer veilig kunnen rijden sneller te identificeren. Een bestuurder die op latere leeftijd nog perfect rijgeschikt is, moet dus niet vrezen dat zijn leeftijd op zichzelf voldoende is om het rijbewijs kwijt te raken.

De nieuwe regelgeving past bovendien binnen een veel bredere hervorming van het Europese rijbewijs. Zo komen er onder meer nieuwe regels voor beginnende bestuurders, begeleid rijden vanaf 17 jaar en de wederzijdse erkenning van bepaalde rijontzeggingen.

Voor Belgische automobilisten is de belangrijkste conclusie voorlopig eenvoudig:

Nee, er komt niet automatisch een verplichte medische test voor iedereen vanaf 65 jaar.

Europa verplicht België wel om het systeem van rijgeschiktheid verder te moderniseren. Vanaf de toepassing van de nieuwe richtlijn kunnen lidstaten voor oudere bestuurders een kortere geldigheidsduur invoeren en daardoor vaker controles, zelfbeoordelingen of andere maatregelen opleggen.

De precieze Belgische regeling moet nog worden uitgewerkt. Tot die tijd blijven de huidige Belgische regels van toepassing.

De hervorming betekent dus vooral dat oudere bestuurders in de toekomst mogelijk vaker moeten aantonen dat ze nog veilig kunnen rijden. Maar het beeld van een verplichte jaarlijkse dokterskeuring zodra je een bepaalde leeftijd bereikt, is voorlopig veel te kort door de bocht.