We weten dat het gevaarlijk is… en doen het toch: alarmerend gedrag in het verkeer

Terwijl we onze wegen fysiek veiliger maken met betere infrastructuur, toont de ESRA3-studie aan dat onze mentale aandacht op de weg wereldwijd aan het verslechteren is. Het onderzoek peilde naar de attitudes en het zelfgerapporteerde gedrag van tienduizenden weggebruikers in Europa, Amerika, Azië en Oceanië. De rode draad? We weten dat het gevaarlijk is, maar we doen het toch.

Het onderzoek onthult een wereldwijde paradox. Hoewel meer dan 90% van de ondervraagden aangeeft dat het gebruik van een smartphone achter het stuur "onaanvaardbaar" en "levensgevaarlijk" is, geeft gemiddeld één op de drie bestuurders toe in de afgelopen maand een telefoon in de hand te hebben gehouden tijdens het rijden.

In Europa zien we dat vooral de jongere generaties (18-34 jaar) de smartphone niet kunnen loslaten, niet alleen voor bellen, maar steeds vaker voor sociale media en navigatie-aanpassingen tijdens het rijden. In Azië en Oceanië wordt te hard rijden als het grootste risico gezien, terwijl in Europa en Amerika rijden onder invloed van alcohol nog steeds als de dodelijkste factor wordt gepercipieerd.

Een ander opvallend resultaat uit de internationale data is de impact van vermoeidheid. Ongeveer 20% van de Europese bestuurders geeft toe in het afgelopen jaar bijna in slaap te zijn gevallen achter het stuur. Internationaal wordt vermoeidheid nu erkend als een factor die even gevaarlijk kan zijn als rijden onder invloed, maar het is veel moeilijker te controleren door de politie. Dit heeft ertoe geleid dat de EU vanaf 2026 strengere eisen stelt aan technologie in nieuwe auto's die vermoeidheid bij de bestuurder detecteert.

Het onderzoek keek ook naar de opkomst van e-steps en speedpedelecs. Hieruit blijkt een enorme internationale verdeeldheid. In landen met een sterke fietscultuur (zoals België en Nederland) worden deze nieuwe vervoersmiddelen beter aanvaard, maar voelen andere weggebruikers zich vaker onveilig. In landen waar de infrastructuur nog volledig op auto's is gericht, is het risico op ernstige ongevallen met e-scooters tot drie keer hoger.

De conclusie van het internationale onderzoek is helder: verkeersveiligheid gaat anno 2026 niet meer over alleen "betere auto's", maar over menselijke psychologie. De technologie in onze broekzak (de smartphone) vecht om aandacht met de technologie in onze auto (de rijhulpsystemen). De onderzoekers pleiten dan ook voor wereldwijde standaarden voor 'afleidingsdetectie' en meer aandacht voor de mentale fitheid van bestuurders.