David Dehenauw waarschuwt voor extreem weer

Het water aan de Belgische kust is nauwelijks nog af te koelen. Met een gemiddelde oppervlaktetemperatuur van 19,9 graden in juli — ruim 2,7 graden boven het langjarig gemiddelde — bevindt onze Noordzee zich in een beklemmende greep van de warmte. Het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) trekt aan de alarmbel: de Belgische wateren zuchten al 188 dagen op rij onder een mariene hittegolf.

Onder de zeespiegel voltrekt zich een stille ecologische verschuiving. De opwarming eist een zware tol van de inheemse biodiversiteit. "Bij ons trekken soorten die kouder water verkiezen noordwaarts", legt Jan Seys van het VLIZ uit. "Van roeipootkreeftjes weten we dat ze duizend kilometer noordwaarts zijn opgeschoven."

Typische streekgenoten zoals de grijze garnaal, de strandkrab en grondels verdwijnen langzaam uit de ondiepe kustwateren. In hun plaats rukken ongewenste exoten op. Zo wordt de giftige kleine pieterman 25 keer vaker gespot dan dertig jaar geleden en profiteert de Amerikaanse kamkwal van de situatie. Intussen incasseert het plankton — de cruciale motor van het mariene ecosysteem — zware klappen door het dalende zuurstofgehalte.

De gevolgen van het opgewarmde zeewater blijven niet tot de onderwaterwereld beperkt. Omdat oceanen hun warmte extreem lang vasthouden, fungeert het zeewater als een gigantische motor voor verdamping. Dat verhoogt boven land het risico op fel onweer. "Hoe warmer het water, hoe meer verdamping", waarschuwt KMI-weerman David Dehenauw in Het Nieuwsblad. "Als warme lucht opstijgt en zich mengt met koude luchtlagen, kunnen er zeer zware buien ontstaan. Het warme zeewater verhoogt het risico op noodweer wel degelijk, ook in onze contreien."

Wat zich in de Noordzee afspeelt, past in een verontrustende mondiale trend. Volgens het Europese klimaatbureau Copernicus beleefden de wereldzeeën met 20,96 graden de warmste julimaand ooit gemeten. Daarmee sneuvelt het vorige record uit 2023. De aanhoudende opwarming wordt extra gevoed door de hernieuwde opmars van El Niño in de tropische Stille Oceaan.

In onze eigen wateren is de situatie niet minder acuut. "We registreerden dit jaar al 63 dagrecords en sinds 20 juni is dat bijna dagelijks het geval", verduidelijkt onderzoekster Maurie Keppens (VLIZ). "De huidige hittegolf is nog lang niet afgelopen en verspreidt zich meer en meer over de hele Belgische Noordzee."