Expert noemt 3 cruciale maatregelen om bosbranden te voorkomen

Nu de Europese zomers steeds heter en droger worden, staat het voorkomen van verwoestende natuurbranden hoog op de agenda. Maar hoe beschermen we onze bossen en natuurgebieden het best tegen het vlammenzee-scenario? Volgens professor Jan Baetens (UGent), tevens Belgisch vertegenwoordiger bij het European Forest Fire Information System (EFFIS), ligt de sleutel niet alleen bij het blussen, maar vooral bij wat we vóór de eerste vonk doen.

Omdat veruit de meeste natuurbranden ontstaan door menselijk toedoen — of dat nu door pure onachtzaamheid of door opzet is — valt daar volgens experts ook de grootste winst te boeken.

"Inzetten op preventie en sensibilisering is veruit de meest doeltreffende maatregel," benadrukt professor Baetens. "Omdat bijna alle branden door mensen worden veroorzaakt, kunnen we het aantal incidenten drastisch terugschroeven door burgers beter voor te lichten."

Door mensen bewust te maken van schijnbaar kleine risico's, zoals het weggooien van een sigarettenpeuk, het achterlaten van glas of het gebruik van barbecues in droge natuurgebieden, kan een groot deel van de pannes en rampen simpelweg worden voorkomen.

Naast het gedrag van de burger speelt ook het fysieke beheer van onze natuur een cruciale rol. Het idee is om het landschap zo in te richten dat een eventuele brand zich niet snel en onbelemmerd kan uitbreiden.

Daarvoor is actie op landschapsniveau nodig. "Denk aan het aanleggen van strategische brandgangen, het beheren van de brandstofdichtheid in kwetsbare zones en het aanplanten van minder brandbare vegetatietypes," legt Baetens uit. Door overmatige dorre ondergroei en dood hout tijdig uit te dunnen en te kiezen voor loofbomen in plaats van louter licht ontvlambare naaldbomen, krijgt een vuur veel minder 'voeding' om uit te groeien tot een oncontroleerbare inferno.

Tot slot kan ook moderne technologie het verschil maken tussen een klein incident en een natuurramp. Wanneer er ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch vuur ontstaat, telt namelijk elke seconde.

Daarom wordt er steeds meer ingezet op snelle, automatische detectie. "Toepassingen zoals camerasystemen met automatische rookherkenning en kunstmatige intelligentie (AI) helpen om in te grijpen vóór een brand onbeheersbaar wordt," besluit Baetens.

Dankzij deze slimme combinatie — alerte burgers, een doordacht bosbeheer en AI-gestuurde snelle detectie — kunnen hulpdiensten veel sneller ter plaatse zijn en blijven kwetsbare natuurgebieden beter beschermd tegen zomervuren.