Politie slaat alarm: "Criminelen gebruiken AI-wapens die wij niet mogen stoppen"

Terwijl de klassieke rechercheur uit politieseries plaatsmaakt voor data-analisten en ingenieurs, woedt er in de haven van Antwerpen een technologische wapenwedloop. Grote misdaadsyndicaten investeren miljoenen in ongefilterde kunstmatige intelligentie om drugsstromen te beheren en burgers op te lichten. De federale politie slaat nu alarm: zij hebben de technologie om terug te vechten, maar de wetgeving houdt hen in de houdgreep.

De moderne drugskartels werken niet langer alleen met brute kracht, maar met algoritmes. Ze maken gebruik van duistere varianten van AI, zoals 'Fraud GPT' en 'Worm GPT'. Dit zijn systemen zonder ethische beperkingen die door criminelen worden ingezet om de logistiek van havens te kraken, phishing-apps te bouwen of complexe witwasconstructies via blockchain en crypto op te zetten. Omdat deze bendes zich niet aan privacyregels of landsgrenzen hoeven te houden, kunnen ze razendsnel innoveren.

De Antwerpse Federale Gerechtelijke Politie (FGP) zit echter niet stil. Het team beschikt inmiddels over eigen AI-modellen die getraind zijn op specifiek misdaadtaalgebruik en beeldherkenning. Hun systemen kunnen automatisch wapens, verdachte handelingen en gecodeerde boodschappen in enorme hoeveelheden data detecteren. Zo "weet" de politie-AI inmiddels dat wanneer criminelen praten over iemand die "moet gaan slapen", er een liquidatie wordt voorbereid.

Yve Driesen, de topman van de FGP Antwerpen, schetst een toekomst waarin AI-assistenten speurders ondersteunen tijdens verhoren. Dergelijke systemen zouden in realtime tegenstrijdigheden in verklaringen kunnen signaleren door deze direct te koppelen aan het digitale dossier. Dit zou niet alleen een enorme tijdswinst opleveren bij het opstellen van processen-verbaal, maar ook de bewijsvoering versterken.

Toch is er een cruciaal verschil: de politie kan niet zomaar commerciële tools zoals ChatGPT gebruiken. Alle data moeten op maximaal beveiligde, Europese servers blijven om de privacy en de integriteit van onderzoeken te waarborgen. Daarom wordt er achter de schermen gedroomd van een eigen, beveiligde 'Police GPT', ontwikkeld door Europol.

Het grootste struikelblok is momenteel niet de technologie, maar de procedure. De politie zou technisch in staat zijn om phishing-bendes te saboteren door hun netwerken te overspoelen met "valse slachtoffers", om zo de hele organisatie in kaart te brengen. In België is dergelijke proactieve verstoring momenteel echter juridisch niet toegestaan. Vooral in urgente terreurdossiers zorgt dit voor frictie: de techniek kan de dreiging stoppen, maar de papieren toelating volgt vaak pas uren of dagen later.