Belgische vakantiegangers gewaarschuwd: deze tekenziekte kan hersenontsteking veroorzaken

Wie deze zomer richting Duitsland, Oostenrijk of Scandinavië trekt, denkt bij een tekenbeet meestal meteen aan de ziekte van Lyme. Toch schuilt er in verschillende Europese vakantielanden nog een ander risico waar veel minder mensen van op de hoogte zijn: tekenencefalitis, beter bekend als TBE.

Hoewel de aandoening zeldzaam is, kan ze in ernstige gevallen leiden tot een ontsteking van de hersenen of de hersenvliezen. Gezondheidsinstanties benadrukken daarom dat reizigers die veel tijd doorbrengen in de natuur zich goed moeten beschermen tegen teken.

Lyme en TBE worden allebei door teken overgedragen, maar daar houden de gelijkenissen grotendeels op. Lyme wordt veroorzaakt door een bacterie en kan behandeld worden met antibiotica wanneer de ziekte tijdig wordt vastgesteld.

TBE daarentegen is een virusinfectie. Daar bestaat geen specifieke behandeling voor. Artsen kunnen enkel de symptomen behandelen en in ernstige gevallen is een ziekenhuisopname noodzakelijk.

Nog een belangrijk verschil: bij Lyme vermindert het risico wanneer een teek snel wordt verwijderd. Bij TBE kan de besmetting vrijwel onmiddellijk na de beet plaatsvinden.

Voor Belgische reizigers is het risico vooral aanwezig in landen waar veel mensen tijdens de zomer naartoe trekken. Grote delen van Duitsland en Oostenrijk behoren tot de bekende risicogebieden, net als delen van Zweden, Finland, Tsjechië, Slovenië, de Baltische staten en verschillende regio's in Oost-Europa.

Vooral wandelaars, mountainbikers, kampeerders en natuurliefhebbers lopen een verhoogd risico omdat teken zich vooral ophouden in bossen, struikgewas en hoog gras.

Ook in België en Nederland is het virus al vastgesteld, maar de kans op besmetting blijft er volgens gezondheidsinstanties voorlopig beperkt.

Net dat maakt TBE verraderlijk.

Veel besmette mensen krijgen aanvankelijk klachten die nauwelijks verschillen van een gewone griep. Koorts, hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid en misselijkheid behoren tot de meest voorkomende symptomen.

Bij een deel van de patiënten verdwijnen die klachten na enkele dagen, maar sommigen worden na een korte herstelperiode opnieuw ernstig ziek. Dan kan het virus het centrale zenuwstelsel aantasten en ontstaan symptomen zoals een stijve nek, hevige hoofdpijn, evenwichtsproblemen, verwardheid of zelfs verlammingsverschijnselen.

In ernstige gevallen kan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking ontstaan.

Dat TBE ernstige gevolgen kan hebben, betekent niet dat elke tekenbeet gevaarlijk is. De meeste teken dragen het virus niet en bovendien raakt lang niet iedereen die besmet wordt ernstig ziek.

Toch raden gezondheidsorganisaties aan om het risico niet te onderschatten, zeker niet tijdens een vakantie waarbij veel buitenactiviteiten op het programma staan.

Wie door bosrijke gebieden trekt, doet er goed aan een lange broek en gesloten schoenen te dragen. Ook kleding met lange mouwen biedt extra bescherming. Het gebruik van een insectenwerend middel met DEET kan het risico verder verkleinen.

Na een wandeling is het verstandig om het volledige lichaam zorgvuldig op teken te controleren. Hoe sneller een teek wordt verwijderd, hoe kleiner het risico op Lyme. Voor TBE biedt dat weliswaar geen volledige bescherming, maar het blijft een belangrijke gewoonte.

Minder bekend is dat het TBE-virus in uitzonderlijke gevallen ook via ongepasteuriseerde melk of zuivelproducten kan worden overgedragen.

Wie op reis lokale rauwe melk of kazen consumeert, kiest daarom beter voor gepasteuriseerde producten, zeker in regio's waar het virus voorkomt.

Voor mensen die langere tijd in risicogebieden verblijven of er intensief gaan wandelen, kamperen of werken, kan een vaccinatie een goede keuze zijn.

Reisartsen bekijken daarbij de bestemming, het seizoen en de geplande activiteiten. In landen waar TBE veel voorkomt, zoals Oostenrijk, wordt de vaccinatie al jarenlang op grote schaal toegepast. Daardoor ligt de vaccinatiegraad er bijzonder hoog.

Voor België bestaat geen algemene aanbeveling om iedereen tegen TBE te vaccineren. Voor de meeste reizigers volstaan goede beschermingsmaatregelen tegen teken.

Ondanks de mogelijke ernst van de ziekte kennen veel Belgen TBE nauwelijks. De aandacht gaat vaak volledig naar Lyme, terwijl teken in bepaalde Europese regio's ook dit virus kunnen overdragen.

Wie deze zomer de natuur intrekt in een van de gekende risicogebieden, hoeft zich niet ongerust te maken, maar een goede voorbereiding kan wel veel verschil maken. En soms begint die simpelweg met een lange broek, een flesje DEET en een grondige controle na elke wandeling.