Brandstoftekorten in Vlaanderen: Moeten we vrezen voor een lege pomp?

De oorlog in het Midden-Oosten houdt de wereld in een ijzeren greep en de impact is tot in de Vlaamse dorpsstraat voelbaar. Nu de olieprijzen boven de 100 dollar per vat uitstijgen en de Straat van Hormuz — een cruciale levensader voor de wereldwijde olie-aanvoer — onder druk staat, groeit de bezorgdheid. Staat Vlaanderen aan de vooravond van een echt brandstoftekort, of blijft het bij torenhoge prijzen?

Het korte antwoord op de vraag of de benzine en diesel "op" zullen raken in Vlaanderen is op dit moment: nee, maar het wordt wel een dure rit. Volgens de laatste verklaringen van de Belgische minister van Energie en de Europese Commissie is de bevoorrading in ons land momenteel gegarandeerd.

Hoewel Iran ongeveer 3% van de wereldwijde olie produceert, beschikt België samen met de andere lidstaten van het Internationaal Energieagentschap (IEA) over aanzienlijke strategische reserves. Deze noodvoorraden zijn wettelijk verplicht en kunnen het land in principe minstens 90 dagen draaiende houden, zelfs als de volledige import zou wegvallen. Om de markt te kalmeren, heeft het IEA onlangs zelfs de grootste vrijgave van reserves ooit aangekondigd: maar liefst 400 miljoen vaten olie worden wereldwijd op de markt gebracht om tekorten te voorkomen.

Hoewel de brandstof fysiek aanwezig is, ontstaan er lokaal wel "operationele tekorten" door een opvallend fenomeen: tanktoerisme. Omdat België werkt met een wettelijke maximumprijs, is brandstof aan onze pompen momenteel vaak goedkoper dan in Nederland of Duitsland.

Dit zorgt voor een enorme toeloop in grenssteden zoals Maasmechelen en Lanaken. De politie moet daar inmiddels bufferzones inrichten voor vrachtwagens om de verkeerschaos te beheersen. Pomphouders trekken aan de alarmbel: zij moeten de dure olie inkopen tegen wereldmarktprijzen, maar mogen die door de maximumprijs in België vaak alleen met verlies doorverkopen. Als pomphouders besluiten de deuren tijdelijk te sluiten omdat de verkoop onhoudbaar wordt, kan dát lokaal voor lege pompen zorgen, ook al is er op nationaal niveau genoeg voorraad.

Wanneer zouden we wél echt zonder brandstof komen te zitten? Dat zou alleen gebeuren bij een totale escalatie waarbij de Straat van Hormuz — waar 20% van de wereldwijde olie passeert — voor lange tijd volledig geblokkeerd blijft. In dat extreme geval zouden de strategische reserves aangesproken worden en kan de overheid overgaan tot brandstofrantsoenering.

Op dit moment is dat scenario echter niet aan de orde. De grootste "vijand" aan de pomp is momenteel de prijs, niet de beschikbaarheid. Met dieselprijzen die richting de 2,30 euro per liter kruipen en benzine die de records van 2022 nadert, passen veel Vlamingen hun gedrag al aan door trager te rijden of vaker thuis te werken.