Francken over Groenland-crisis: “Europa moet kalm blijven, maar ook duidelijk zijn”

De uitspraken van Donald Trump over Groenland zorgen voor nervositeit tot in Brussel. Terwijl Europa publiekelijk oproept tot kalmte, wordt achter de schermen druk gediplomeerd. Theo Francken trok intussen zelf aan de alarmbel bij de Verenigde Staten, maar doet dat met opvallend veel realisme — en zelfkritiek.

Nog voor het debat in de Kamercommissie Defensie goed en wel op gang kwam, had Francken al contact opgenomen met Washington. Dinsdagavond belde hij met de Amerikaanse ambassadeur in Brussel Bill White, woensdagochtend volgde een gesprek met NAVO-ambassadeur Matthew Whitaker.

“Ik heb onze bezorgdheid overgemaakt”, citeert Het Nieuwsblad Francken. “Europa moet kalm blijven, maar we moeten ook heel duidelijk maken dat territoriale integriteit en loyaliteit niet onderhandelbaar zijn.” Daarbij verwees hij expliciet naar Denemarken, een NAVO-bondgenoot en trouwe partner van de VS. “Het is heel pijnlijk dat net de Denen in het vizier komen.”

Toch bleef Francken ver weg van stoere taal. Integendeel. Volgens hem heeft Europa zichzelf in een zwakke positie gemanoeuvreerd. “Door gebrek aan hard power moeten we daddy zeggen tegen de baas in Washington. Dat is pijnlijk, maar wat gaan we doen?”

Die uitspraak veroorzaakte beroering, maar past volgens de minister in een harde realiteit. Decennialange besparingen op defensie hebben Europa afhankelijk gemaakt van de VS. “Onze munitiestocks zijn om te wenen. Investeren in intelligence of moderne oorlogsvoering? Daar was geen geld voor. We mochten zelfs geen drones kopen, want dat was onethisch. Kijk eens waar we nu staan.”

In de Kamer kwam er felle kritiek vanuit meerderheid en oppositie. Axel Weydts stelde scherpe vragen bij de geloofwaardigheid van Amerikaanse veiligheidsgaranties. “Hoe kunnen wij vertrouwen op garanties met een Amerikaanse president die aanspraak maakt op Groenland en de soevereiniteit van Denemarken?”

Francken begrijpt die bezorgdheid, maar waarschuwt voor overreacties. “Een opbod zou bijzonder onverstandig zijn. Enkel onze vijanden hebben daar baat bij. De mondiale situatie is ernstig en we moeten eendrachtig blijven.”

Volgens Francken werkt Europa wel degelijk aan meer zelfstandigheid op defensievlak, maar dat proces vraagt tijd. “We kunnen niet op enkele jaren rechttrekken wat we dertig jaar hebben verwaarloosd.” Hij benadrukte dat de VS hun militaire aanwezigheid in Europa — met zo’n 76.000 troepen — behouden en wees op recente Amerikaanse garanties richting Oekraïne.

De boodschap van Francken is ongemakkelijk, maar duidelijk: principes zijn belangrijk, maar zonder militaire slagkracht blijven ze kwetsbaar. Europa moet zijn autonomie versterken, zonder de trans-Atlantische band te breken. “Het is heel makkelijk om elke dag iedereen te schofferen”, waarschuwde hij. “Maar denk ook aan de consequenties.”