Verdwijnt jouw ziekenfonds straks? Dit verandert er mogelijk voor jouw portemonnee

Voor alle duidelijkheid: N-VA wil de wettelijke ziekteverzekering – de terugbetaling van uw doktersbezoeken of medicijnen – niet afschaffen. Waar de partij wél vanaf wil, is de manier waarop dat geld bij u terechtkomt.

Momenteel fungeren de ziekenfondsen als 'tussenpersoon': zij krijgen miljarden aan overheidsgeld en keren dat uit aan de burger. N-VA wil dat de overheid (via het RIZIV of een centrale Hulpkas) die uitbetalingen rechtstreeks zelf gaat doen. De ziekenfondsen verliezen in dat scenario hun publieke taak en hun monopolie. Ze mogen blijven bestaan, maar enkel nog als commerciële aanbieders van extra verzekeringen.

Mocht deze hervorming werkelijkheid worden, dan heeft dat rechtstreekse gevolgen voor hoe u uw gezondheidszorg regelt. Dit zijn de vijf belangrijkste veranderingen voor de burger:

Voor de basistoegankelijkheid van de zorg verandert er qua tarieven weinig. Een bezoek aan de huisarts of specialist blijft volgens de wettelijke barema's terugbetaald worden. Het grote verschil is de afzender op uw bankafschrift: uw geld wordt niet langer gestort door een partijdig of ideologisch gekleurd ziekenfonds, maar rechtstreeks door een centrale overheidsinstantie.

Naast de wettelijke terugbetalingen bieden ziekenfondsen vandaag tal van extra’s aan via hun verplichte ledenbijdrage. Denk aan de terugbetaling van een lidmaatschap bij een sportclub, kortingen op een nieuwe bril, kampen voor de kinderen of een geboortepremie.

In de plannen van N-VA verdwijnen deze voordelen uit het standaardpakket. Wie deze extra’s nog wil, zal hiervoor een private, aanvullende verzekering moeten afsluiten. Omdat deze markt dan volledig commercieel wordt, kunnen de premies hiervoor stijgen, en kunnen verzekeraars strengere voorwaarden hanteren (zoals een medische vragenlijst of hogere premies op basis van uw leeftijd).

Om de efficiëntie te verhogen en kosten te besparen, wil N-VA de administratie centraliseren. De kans is groot dat het fijnmazige netwerk van lokale ziekenfondskantoren in steden en dorpen grotendeels verdwijnt. Voor digitaal vaardige consumenten zal de omschakeling naar een volledig digitaal overheidsportaal vlot verlopen, maar voor kwetsbare groepen of ouderen kan het moeilijker worden om persoonlijk, fysiek advies te krijgen.

Bent u voor langere tijd arbeidsongeschikt? Dan verandert de procedure grondig. Vandaag gebeurt de controle en de begeleiding terug naar de arbeidsmarkt door de adviserend arts van uw eigen ziekenfonds. N-VA wil deze taak weghalen bij de mutualiteiten en overdragen aan een onafhankelijke overheidsdienst. Het doel hiervan is een striktere, objectievere controle, wat voor de consument waarschijnlijk zal leiden tot een grotere druk om sneller (deels) het werk te hervatten.

Een voordeel voor de consument is dat de verplichte keuze tussen de traditionele ziekenfondsen wegvalt. Iedereen zit voor de basiszorg automatisch bij dezelfde overheidsdienst. Voor extra verzekeringen (zoals een hospitalisatieverzekering) ontstaat er een volledig vrije markt waar de voormalige ziekenfondsen rechtstreeks moeten concurreren met private spelers (zoals AG, AXA of DKV). Dit kan leiden tot scherpere prijzen en meer diverse, gepersonaliseerde formules.

Consumenten hoeven niet meteen te panikeren: de soep wordt zelden zo heet gegeten als ze wordt opgediend. N-VA pleit hier al jaren voor, maar om dit plan volledig door te drukken is een federale meerderheid nodig. Omdat partijen zoals CD&V en verschillende Franstalige partijen historisch nauwe banden hebben met de ziekenfondsen, stuiten deze plannen bij regeringsonderhandelingen steevast op sterke veto's.

Wel is de kans groot dat er de komende jaren achter de schermen stapsgewijze hervormingen plaatsvinden, waarbij de werking en de budgetten van de ziekenfondsen steeds strenger door de overheid worden gereguleerd.