Benzineprijzen dreigen nu door het dak te gaan

De spanningen in het Midden-Oosten zijn tot een kookpunt gestegen, en dat vertaalt zich direct in onrust op de internationale oliemarkten. Voor de Belgische automobilist rijst de prangende vraag: gaan we binnenkort weer richting de recordprijzen aan de pomp? Nu de directe militaire confrontatie in de regio is geëscaleerd, kijken analisten met argusogen naar de vitale slagaders van de wereldwijde energievoorziening.

De grootste vrees van economen is de blokkade van de Straat van Hormuz. Deze smalle zeestraat, die de Perzische Golf verbindt met de open oceaan, is de belangrijkste doorgangsroute voor olie ter wereld. Dagelijks passeert hier ongeveer 20% van de wereldwijde olieconsumptie.

Iran heeft in het verleden herhaaldelijk gedreigd deze route af te sluiten bij een grootschalig conflict. Als dit scenario werkelijkheid wordt, valt de toevoer van niet alleen Iraanse olie, maar ook die van Saudi-Arabië, Koeweit, Irak en de Verenigde Arabische Emiraten nagenoeg stil. Experts schatten dat een volledige blokkade de ruwe olieprijs (Brent) in één klap richting de $150 per vat kan duwen, wat aan de Belgische pomp zou resulteren in diesel- en benzineprijzen die de grens van €2,50 per liter ver overschrijden.

Hoewel de situatie precair is, zijn er in 2026 meer veiligheidsmechanismen dan tijdens de oliecrisis van de jaren 70. Westerse landen, waaronder België, houden verplichte strategische reserves aan die de bevoorrading voor minstens 90 dagen kunnen garanderen zonder enige import.

Bovendien hebben landen als Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten geïnvesteerd in pijpleidingen die de Straat van Hormuz omzeilen en rechtstreeks naar de Rode Zee leiden. Echter, de capaciteit van deze pijpleidingen is beperkt en kan de enorme volumes die normaal per supertanker vervoerd worden, slechts gedeeltelijk opvangen. De fysieke toevoer van brandstof naar onze tankstations lijkt op korte termijn dus verzekerd, maar de prijsgarantie is dat allerminst.

Wat de prijzen momenteel het meest opdrijft, is niet een daadwerkelijk tekort, maar de 'risicopremie'. Handelaren op de beurs anticiperen op mogelijke schade aan raffinaderijen en olievelden in Iran en omliggende landen. Moderne oorlogsvoering met langeafstandsraketten en drones maakt energie-infrastructuur tot een kwetsbaar doelwit.

Zelfs als de Straat van Hormuz openblijft, zorgt de verhoogde verzekeringspremie voor olietankers in oorlogsgebied voor een sluipende stijging van de importkosten. Voor de consument betekent dit dat de prijs aan de pomp waarschijnlijk sneller stijgt door speculatie dan door een daadwerkelijk gebrek aan olie bij de raffinaderijen in Antwerpen of Rotterdam.

Indien de prijzen onhoudbaar worden, heeft de Belgische overheid het instrument van de 'omgekeerde cliquet'. Dit systeem zorgt ervoor dat wanneer de prijzen boven een bepaalde drempel stijgen, de accijnzen automatisch worden verlaagd om de schok voor de burger te dempen. In 2026 ligt dit dossier echter politiek gevoelig vanwege de begrotingsdoelstellingen en de transitie naar elektrisch rijden.