Maaltijdcheques en ecocheques: wat mag je er nu écht mee kopen?

Maaltijdcheques en ecocheques zijn voor veel werknemers een mooie extra boven op het loon. Toch is lang niet alles wat je in een winkel ziet met zo’n cheque te betalen. Sinds 1 juni 2026 is de officiële lijst voor ecocheques bovendien aangepast. Daardoor zijn er ook enkele opvallende nieuwe mogelijkheden bijgekomen.

De naam zegt het eigenlijk al: maaltijdcheques zijn bedoeld voor een maaltijd of voor verbruiksklare voeding. Je kunt ze daarom onder meer gebruiken in supermarkten, bij bakkers, slagers, traiteurs en restaurants, op voorwaarde dat de handelaar maaltijdcheques aanvaardt.

In de supermarkt kun je er bijvoorbeeld voedingsmiddelen mee betalen. Denk aan brood, groenten, fruit, vlees, vis, zuivel, diepvriesproducten en andere voedingswaren.

Ook een bereide maaltijd of afhaalmaaltijd kan met maaltijdcheques worden betaald. Het gaat dus niet uitsluitend om eten dat je in een restaurant ter plaatse opeet.

Maar er is een belangrijke grens: maaltijdcheques zijn geen gewone bankkaart. Je kunt er niet zomaar alle producten mee afrekenen die toevallig in dezelfde supermarkt liggen. Voor producten die niets met voeding te maken hebben, zijn ze niet bedoeld.

Daar ontstaat in de praktijk vaak verwarring. Maaltijdcheques zijn bedoeld voor maaltijden en verbruiksklare voeding. Alcoholische dranken vallen daar niet onder. Ook wanneer je in een supermarkt je volledige winkelkar met voedingsmiddelen vult, kun je dus niet automatisch het volledige bedrag met maaltijdcheques betalen.

De exacte verwerking aan de kassa kan bovendien verschillen volgens de handelaar en de gebruikte betaalterminal.

Bij ecocheques is de lijst veel strenger. De officiële lijst wordt vastgelegd binnen cao nr. 98 van de Nationale Arbeidsraad en is exhaustief. Dat betekent dat je alleen producten en diensten kunt betalen die op die lijst staan.

De mogelijkheden zijn onderverdeeld in verschillende categorieën, waaronder ecologische producten en diensten, duurzame mobiliteit en vrije tijd, hergebruik en recyclage en korte keten.

Een fiets is bijvoorbeeld een bekende aankoop waarvoor ecocheques kunnen worden gebruikt. Ook bepaalde elektrische fietsen en accessoires vallen binnen de lijst. Verder zijn er mogelijkheden voor openbaar vervoer, ecologisch tuinieren, tweedehandsproducten en bepaalde vormen van duurzaam toerisme.

De lijst werd op 1 juni 2026 uitgebreid. Zo kunnen bepaalde producten met een Fairtrade-label voortaan met ecocheques worden gekocht. Dat geldt voor voedingswaren én textielproducten die aan de voorwaarden voldoen.

Ook producten afkomstig uit duurzame aquacultuur met het ASC-label werden toegevoegd.

Daarnaast werd de lijst met energiezuinige huishoudtoestellen aangepast. Sinds juni kunnen huishoudelijke koelkasten met energielabel A, B of C worden aangekocht met ecocheques. Voor huishoudelijke vaatwassers geldt klasse A. Ook bepaalde was-droogcombinaties met label A, B of C zijn toegelaten.

Dat betekent niet dat elk toestel met een energiezuinig label automatisch in aanmerking komt. Het product moet binnen de officiële categorieën en voorwaarden vallen.

Ook hier zit een opvallende mogelijkheid. Smartphones en tablets kunnen onder de huidige lijst in aanmerking komen wanneer ze aan de vereiste energieklasse A voldoen. Voor elektronische beeldschermen gelden eveneens specifieke toegelaten energieklassen.

Het is dus belangrijk om bij een aankoop niet alleen naar het woord 'energiezuinig' te kijken. De officiële lijst bepaalt uiteindelijk of de ecocheque mag worden gebruikt.

Een maaltijdcheque blijft 12 maanden geldig vanaf het moment waarop hij op de maaltijdchequerekening wordt geplaatst. Daarna vervalt hij.

Ecocheques hebben een veel langere geldigheidsduur: 24 maanden. Het totale bedrag dat een werkgever jaarlijks aan ecocheques kan toekennen, bedraagt maximaal 250 euro per werknemer. Een individuele ecocheque mag maximaal 10 euro bedragen.

En nog iets belangrijks: geen van beide systemen is verplicht door de overheid voor iedere werknemer. Of je maaltijd- of ecocheques krijgt, hangt onder meer af van de afspraken binnen je sector of onderneming.

De handigste vuistregel? Gebruik maaltijdcheques voor eten en maaltijden. Gebruik ecocheques voor producten en diensten die expliciet op de officiële ecochequelijst staan. Vooral bij duurdere aankopen loont het om dat vooraf te controleren, want een kassier kan een product niet zomaar aanvaarden omdat het volgens jou 'ecologisch' is.