Miljardenbesparingen op komst in pensioenen en werkloosheid

De Belgische staatskas bevindt zich in zwaar weer. Als ons land het begrotingstekort wil terugdringen tot de Europese norm van circa 3 procent van het bruto binnenlands product (BBP), is een gigantische sanering onvermijdelijk. Dat verklaarde raadsheer Rudi Moens van het Rekenhof dinsdag in de Kamer. Volgens de berekeningen zal de federale overheid de komende jaren minstens 15 tot 20 miljard euro moeten besparen.

De waarschuwing komt op een cruciaal moment, aangezien de regering tegen 21 juli mikt op een tussentijdse sanering van 'slechts' 5 tot 7 miljard euro. Premier Bart De Wever gaf eerder al aan dat er minstens twee legislaturen nodig zullen zijn om de overheidsfinanciën te saneren.

De grootste bezorgdheid van het Rekenhof ligt bij de stijgende overheidsschuld en de daaraan gekoppelde rentelasten. Die rentefactuur dreigt te exploderen van 12,5 miljard euro naar maar liefst 17,5 miljard euro. Moens waarschuwt dat België "gevaarlijk dicht" bij een sneeuwbaleffect balanceert. Dit is het kantelpunt waarbij de staatsschuld door de verstikkende rentelasten automatisch en oncontroleerbaar begint te groeien. Het enige kleine lichtpuntje is dat recente ratingverlagingen volgens het Agentschap van de Schuld tot nog toe weinig impact hadden op de financiële markten.

Om het tij te keren, zal de overheid snoeien in de kern van de sociale zekerheid. De grootste besparingen — die in de miljarden lopen — worden doorgevoerd in de posten:

Ingrepen op andere beleidsdomeinen leveren volgens het Rekenhof een aanzienlijk bescheidener resultaat op.

De noodzaak tot ingrijpen wordt versterkt door krimpende overheidsinkomsten. Waar de fiscus in 2026 nog 30,4 procent van het BBP incasseert, zakt dat tegen 2029 naar 29,5 procent. Dit verlies wordt deels verklaard door bewuste keuzes zoals de fiscale hervorming, maar ook door fenomenen zoals de 'vervennootschappelijking', waarbij burgers en zelfstandigen minder belastingen betalen via een vennootschapsstructuur.

Zonder ingrijpen stevent het begrotingstekort dit jaar af op 24,5 miljard euro, om tegen 2029 op te lopen tot een astronomische 36,2 miljard euro. De realiteit kan bovendien nog grimmiger uitpakken: het Rekenhof benadrukte dat deze prognoses nog geen rekening houden met de recente energiecrisis en de geopolitieke escalatie in het Midden-Oosten, waarvan de economische impact momenteel onvoorspelbaar is.