Steeds meer gemeenten kijken naar bedrijven om hun rekeningen te betalen

De financiële situatie van Limburgse gemeenten zet steeds vaker lokale ondernemingen onder druk. Dat blijkt uit een recente analyse van VOKA Limburg, die de meerjarenplannen van steden en gemeenten onder de loep nam. De conclusie is scherp: de schulden blijven hoog, structurele afbouwplannen ontbreken en bedrijven worden steeds vaker gezien als snelle oplossing om de begroting sluitend te houden.

Uit de analyse blijkt dat tegen het einde van de huidige legislatuur slechts tien Limburgse gemeenten een schuld per inwoner onder de 1.000 euro halen. Voor de overgrote meerderheid blijft de schuldenberg aanzienlijk. Tegelijk plannen lokale besturen voor de komende jaren nieuwe leningen ter waarde van honderden miljoenen euro’s, vaak zonder duidelijke langetermijnstrategie om die schulden ook effectief terug te dringen.

Volgens VOKA is dat problematisch. Schulden verdwijnen niet vanzelf en moeten vroeg of laat worden terugbetaald. “Wat vandaag wordt geleend, wordt morgen doorgerekend", klinkt het bij de werkgeversorganisatie op VRT NWS.

Een belangrijke verschuiving zit in de manier waarop gemeenten hun belastingen organiseren. Sinds kort mogen lokale besturen onderscheid maken tussen opcentiemen voor gezinnen en voor bedrijven. Dat instrument was oorspronkelijk bedoeld om kwetsbare wijken of doelgroepen te ondersteunen, maar wordt volgens VOKA steeds vaker gebruikt om de belastingdruk specifiek bij ondernemingen te verhogen.

Volgens Jonas De Raeve is dat een gevaarlijke evolutie. “Lokale besturen grijpen naar nieuwe inkomstenbronnen zonder duidelijk zicht op de economische gevolgen. Bedrijven worden zo stilaan de sluitpost van het budget.”

Een vaak genoemd voorbeeld is Heusden-Zolder, waar er een duidelijk verschil bestaat tussen de belastingdruk voor gezinnen en ondernemingen. Schepen van Financiën Isabelle Thielemans verdedigt die keuze. Volgens haar kwam uit simulaties naar voren dat ondernemingen slechts een beperkt aandeel hadden in de totale belastinginkomsten, terwijl een groot deel van de bevolking financieel kwetsbaar is.

Daarom, zo stelt het bestuur, is het billijk om de lasten evenwichtiger te verdelen. Tegelijk benadrukt de gemeente dat ze ook inzet op ondersteuning van lokale ondernemers, onder meer via lokale aanbestedingen waarbij bedrijven uit de gemeente meer kansen krijgen.

Naast opcentiemen wijst VOKA ook op de opmars van andere lokale heffingen, zoals toeristentaksen. Zulke belastingen leveren op korte termijn extra inkomsten op, maar de economische meerwaarde op lange termijn blijft vaak onduidelijk. “Schulden zijn de belastingen van morgen,” waarschuwt De Raeve. “Als er geen visie achter zit, wordt de rekening gewoon doorgeschoven.”

VOKA pleit daarom niet alleen voor fiscale voorzichtigheid, maar ook voor structurele ondersteuning van ondernemerschap. Denk aan ondernemersloketten, betaalbare bedrijfsruimte en begeleiding voor starters. Volgens de organisatie is een sterke lokale economie de enige duurzame manier om gemeentefinanciën gezond te houden.