Vlaamse werknemers mogen tijdelijk minder werken: Wat betekent dit voor jouw?

De federale regering gooit het roer om in de strijd tegen de explosieve groei van het aantal langdurig zieken. In plaats van te wachten tot een werknemer volledig opbrandt of uitvalt, start minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit) begin 2027 met een revolutionair proefproject: de Arbeidsparticipatietoeslag (APT). Het principe is simpel: minder werken om een volledige crash te voorkomen, mét behoud van een deel van het inkomen via de ziekteverzekering. Dat meldt De Morgen.

Dit initiatief komt voort uit de Arizona-begrotingsonderhandelingen, waarbij de regering-De Wever de ambitie heeft uitgesproken om het aantal langdurig zieken te stabiliseren op 585.000. Zonder ingrijpen zou dit aantal tegen 2030 namelijk richting de 700.000 schieten, een budgettaire tijdbom van bijna 2 miljard euro.

Het systeem van "preventief ziekteverlof" is niet bedoeld voor wie even een baaldag heeft. Om aanspraak te maken op de regeling, gelden er strikte voorwaarden. De werknemer moet op voorschrift van een arts aantonen dat een volledige uitval dreigt zonder aanpassing van het werkritme. Bovendien moet de werknemer bereid zijn om voor minstens 60 procent actief te blijven op de werkvloer.

De resterende uren (maximaal 40 procent) worden gecompenseerd door een ziekte-uitkering van het ziekenfonds. Deze constructie is tijdelijk: de termijn is vastgelegd op maximaal zes maanden, met de mogelijkheid tot één verlenging. Het doel is telkens om de werknemer na die periode weer voltijds — en gezond — aan boord te hebben.

Hoewel burn-outs en mentale klachten de grootste groep langdurig zieken vormen, vallen zij in dit specifieke proefproject voorlopig buiten de boot. De regering kiest voor een voorzichtige start om misbruik te vermijden. In de eerste fase is de APT enkel toegankelijk voor mensen met degeneratieve of progressieve aandoeningen, zoals MS of ALS.

Ook voor mensen met zware rug- en nekklachten lag er een voorstel op tafel van cd&v-Kamerlid Nahima Lanjri, maar door de moeilijkheid om deze medisch objectief vast te stellen, blijft de focus in het proefproject van Vandenbroucke beperkt tot de meest meetbare ziektes. Experts wijzen er echter op dat juist bij chronische ziekten een tijdelijke maatregel van zes maanden haaks kan staan op het blijvende karakter van de aandoening.

De invoering van het preventief verlof kadert in een breder pakket aan maatregelen die in 2026 van kracht zijn gegaan. Zo is de procedure voor 'medische overmacht' verkort van negen naar zes maanden en zijn werkgevers verplicht om al na acht weken ziekte het "arbeidspotentieel" van hun personeel in kaart te brengen.

Het nieuwe systeem moet vooral de drempel om terug te keren verlagen. De ervaring leert immers dat hoe langer iemand volledig uit de roulatie is, hoe kleiner de kans op een succesvolle re-integratie. Door mensen deels aan de slag te houden, blijven de expertise en de sociale contacten behouden, terwijl de schatkist op termijn wordt gespaard.