Vijf glazen alcohol drinken op een avond lijkt voor veel mensen niet uitzonderlijk. Toch is dat voor je lichaam een flinke belasting. Vrijwel elk orgaan krijgt ermee te maken: van je hersenen en hart tot je lever en maag. De effecten beginnen al enkele minuten na de eerste slok en kunnen nog uren nadat je bent gestopt merkbaar zijn.
Binnen enkele minuten: alcohol bereikt je hersenen
Alcohol wordt snel opgenomen via de maag en vooral de dunne darm. Binnen ongeveer tien tot dertig minuten komt het in je bloed terecht en bereikt het je hersenen. Daar remt alcohol de communicatie tussen zenuwcellen af.
Aanvankelijk voel je je vaak ontspannener en socialer. Dat komt doordat alcohol de werking van de remmende neurotransmitter GABA versterkt en tegelijkertijd de activiteit van glutamaat vermindert. Daardoor reageren je hersenen trager.
Na enkele glazen: je coördinatie gaat achteruit
Na ongeveer vijf standaardglazen hebben veel volwassenen een alcoholpromillage waarbij de invloed duidelijk merkbaar is. Hoe sterk dat effect is, hangt af van onder meer lichaamsgewicht, geslacht, leeftijd en of je hebt gegeten.
Je reactiesnelheid neemt af, je evenwicht verslechtert en ook je zicht verandert. Afstanden inschatten wordt moeilijker en je concentratie daalt. Daarom stijgt het risico op verkeers- en andere ongevallen aanzienlijk.
Je hart gaat harder werken
Alcohol zorgt ervoor dat bloedvaten verwijden. Daardoor voelt je huid warmer aan, hoewel je lichaam in werkelijkheid juist sneller warmte verliest.
Ook je hartslag kan stijgen. Bij grotere hoeveelheden alcohol kunnen hartritmestoornissen optreden. Bij mensen die regelmatig veel drinken neemt bovendien het risico op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten toe.
Je lever draait overuren
Vrijwel alle alcohol wordt afgebroken door de lever. Gemiddeld verwerkt de lever ongeveer één standaardglas alcohol per uur. Na vijf glazen is de lever dus nog vijf uur of langer bezig met het afbreken van alle alcohol.
Tijdens dat proces krijgt de lever voorrang aan het afbreken van alcohol, waardoor andere stofwisselingsprocessen tijdelijk minder efficiënt verlopen. Bij regelmatig overmatig alcoholgebruik kan dit op termijn leiden tot leververvetting, ontstekingen en uiteindelijk levercirrose.
Je droogt sneller uit
Alcohol remt de aanmaak van het antidiuretisch hormoon (ADH). Daardoor produceren je nieren meer urine en verlies je extra vocht.
Dat verklaart waarom je vaker naar het toilet moet en waarom je de volgende ochtend vaak wakker wordt met dorst, een droge mond en hoofdpijn. Ook verlies je belangrijke mineralen zoals natrium en kalium.
Je maag en darmen raken geïrriteerd
Alcohol prikkelt het slijmvlies van de maag. Daardoor kunnen klachten ontstaan zoals misselijkheid, brandend maagzuur en buikpijn.
Daarnaast vertraagt alcohol de normale werking van het spijsverteringsstelsel. Sommige mensen krijgen daardoor diarree, terwijl anderen juist last hebben van een opgeblazen gevoel.
Je slaapt slechter dan je denkt
Veel mensen vallen sneller in slaap na alcohol, maar de kwaliteit van die slaap is juist slechter.
Alcohol verstoort vooral de REM-slaap, de fase waarin je hersenen herstellen en herinneringen verwerken. Daardoor word je minder uitgerust wakker, ook al heb je voldoende uren geslapen.
De volgende ochtend: je lichaam is nog niet klaar
Ook als je je weer nuchter voelt, kan je lichaam nog bezig zijn met herstellen. Een kater ontstaat door een combinatie van uitdroging, slaapverstoring, ontstekingsreacties en de afbraakproducten van alcohol.
Veelvoorkomende klachten zijn hoofdpijn, vermoeidheid, misselijkheid, duizeligheid en concentratieproblemen. Bij sommige mensen kunnen die klachten bijna een volledige dag aanhouden.
Dit kun je doen om de impact te beperken
Alcohol volledig vermijden is de enige manier om de effecten uit te sluiten. Drink je toch alcohol, dan kun je de belasting voor je lichaam beperken door langzaam te drinken, tussendoor water te nemen, vooraf goed te eten en niet meerdere glazen kort na elkaar te drinken.
Ook is het verstandig om na een avond met vijf glazen geen auto te rijden of activiteiten te ondernemen waarbij snelle reacties belangrijk zijn. Hoewel de meeste effecten na verloop van tijd verdwijnen, heeft je lichaam vaak nog uren nodig om volledig te herstellen.