België heeft een miljardenprobleem: wat kan dat betekenen voor jouw portemonnee?
doorFabian Morren
elgië kampt al jaren met een moeilijke begroting, maar volgens zowat alle economische instellingen is de situatie vandaag ernstiger dan ooit sinds de financiële crisis. Het gaat niet om een tijdelijk tekort dat vanzelf verdwijnt zodra de economie aantrekt. Integendeel: zonder bijkomende maatregelen dreigt het gat in de overheidsfinanciën de komende jaren verder te groeien.
Dat verklaart waarom de federale regering onder leiding van Bart De Wever voortdurend op zoek moet naar besparingen, hervormingen en nieuwe inkomsten.
Een van de grootste tekorten van Europa
Volgens de recentste prognoses van de Europese Commissie bedraagt het Belgische begrotingstekort ongeveer 5,2 procent van het bruto binnenlands product. Daarmee behoort België tot de zwakste leerlingen van de eurozone. Alleen Frankrijk zit in dezelfde grootteorde.
Om dat concreet te maken: België geeft jaarlijks tientallen miljarden euro's meer uit dan er via belastingen en andere inkomsten binnenkomt.
Daarnaast stijgt ook de overheidsschuld verder. Die bedraagt inmiddels ongeveer 108 tot 110 procent van het bbp en blijft volgens de prognoses verder oplopen richting 113 procent in de komende jaren.
Waarom loopt het tekort zo hoog op?
Er is niet één oorzaak.
België wordt tegelijk geconfronteerd met verschillende structurele problemen:
- De vergrijzing doet de pensioenuitgaven stijgen.
- De gezondheidszorg wordt duurder.
- De rentelasten op de overheidsschuld nemen toe.
- Defensie-uitgaven moeten omhoog om aan de NAVO-doelstellingen te voldoen.
- De economische groei blijft relatief beperkt.
Vooral die rentelasten worden steeds belangrijker. Jarenlang kon België goedkoop lenen dankzij extreem lage rentevoeten. Die periode ligt achter ons. Nieuwe schulden kosten de overheid vandaag veel meer geld.
Dat zorgt voor een vicieuze cirkel: meer schulden leiden tot hogere rente-uitgaven, waardoor het begrotingstekort opnieuw groter wordt.
Is er sprake van een crisis?
Nog niet in de zin dat België plots zijn rekeningen niet meer kan betalen.
De Belgische overheid kan nog steeds geld lenen op de financiële markten en investeerders beschouwen Belgische staatsobligaties voorlopig als relatief veilig.
Maar verschillende instellingen, waaronder de Nationale Bank, waarschuwen dat het huidige traject niet houdbaar is op lange termijn. Zonder ingrepen blijft het tekort rond 5 procent hangen of stijgt het zelfs verder richting het einde van het decennium.
De Europese Unie heeft België daarom onder verhoogde begrotingswaakzaamheid geplaatst en verwacht dat het land de komende jaren stappen zet om het tekort terug te dringen.
Wat zal er waarschijnlijk gebeuren?
Dat is wellicht de vraag die veel mensen zich stellen.
Volledige saneringen van tientallen miljarden euro's op korte termijn zijn politiek bijna onmogelijk. Daarom kiezen regeringen meestal voor een combinatie van maatregelen.
Economen verwachten vooral:
- Hervormingen van het pensioenstelsel.
- Meer activering van langdurig zieken en werkzoekenden.
- Beperkingen op bepaalde uitgaven.
- Hogere bijdragen of belastingen in specifieke sectoren.
- Verkoop van overheidsparticipaties.
Een voorbeeld daarvan is het plan om een belang van 20 procent in Belfius te verkopen. De opbrengst van ongeveer 2 miljard euro moet helpen om de schuldenlast te verlagen.
Moeten burgers vrezen voor zware besparingen?
Waarschijnlijk niet voor één grote schokoperatie zoals tijdens sommige buitenlandse schuldencrisissen.
Wat realistischer lijkt, is een reeks kleinere maatregelen die zich over meerdere jaren uitstrekken. Dat kan gaan van strengere pensioenregels tot beperkingen op bepaalde fiscale voordelen of een tragere groei van overheidsuitgaven.
Voor de gemiddelde Belg zal het effect daardoor eerder geleidelijk voelbaar zijn dan plots.
De echte uitdaging
Het grootste probleem voor België is misschien niet eens de huidige schuld, maar de combinatie van een hoge schuld en een relatief zwakke economische groei.
De Europese Commissie, de Nationale Bank en verschillende economische instellingen verwachten dat de Belgische economie de komende jaren wel blijft groeien, maar niet snel genoeg om het begrotingsprobleem vanzelf op te lossen.
Daardoor lijkt één conclusie steeds duidelijker te worden: ongeacht welke partijen de komende jaren regeren, zij zullen bijna zeker verder moeten besparen, hervormen of extra inkomsten zoeken.
De discussie gaat dus niet langer over de vraag óf er maatregelen komen, maar vooral over wie uiteindelijk de rekening zal betalen.
Meest Gelezen .
loading
Loading
