Maart wordt zomer: Zo ziet de lente eruit over 20 jaar

27 feb , 15:00 • Weer

In het jaar 2045 ziet de wereld er anders uit. Terwijl we vandaag de dag nog vaak verrast worden door een vroege hittegolf of een kletsnatte maart, is de lente van de toekomst in België en Nederland een seizoen van extremen geworden. Hoe ziet een gemiddelde lentedag er over twintig jaar uit? En wat betekent dat voor jouw tuin, je gezondheid en de natuur om ons heen?

Maart is het nieuwe april (en soms zelfs mei)

Over twintig jaar is de meteorologische lente een maand naar voren geschoven. Waar we vroeger in maart nog vaak de winterjas stevig dichtknoopten, is het in 2045 heel normaal om halverwege maart al de eerste terrasjesdag te beleven met temperaturen rond de 20°C.

Volgens de klimaatscenario’s van het KNMI en het KMI zal de gemiddelde temperatuur in de lente sneller stijgen dan in andere seizoenen. De traditionele "maartse buien" en "aprilse grillen" maken plaats voor een patroon dat we nu eerder in Zuid-Frankrijk zien: lange periodes van stralende zon, onderbroken door zeer heftige, lokale onweersbuien.

De natuur in een 'mismatch'

Voor de natuur is deze vroege lente een enorme uitdaging. In 2045 staan de kerselaars in Limburg en de tulpen in de Bollenstreek vaak al eind februari in bloei. Dat lijkt prachtig, maar het herbergt een groot gevaar: de mismatch.

Vroege bloei: Bomen en planten reageren op de warmte en lopen eerder uit.
Insecten blijven achter: Veel insecten, zoals specifieke bijensoorten, komen nog steeds uit op basis van daglengte (licht), niet op basis van temperatuur.
Gevolg: Wanneer de vogels hun eieren leggen, zijn de rupsen die ze als voedsel nodig hebben soms al verpopt tot vlinders. De keten van de natuur raakt uit balans.

Bovendien blijft de kans op nachtvorst bestaan. In 2045 kan een zachte maartnacht plots omslaan in een vriesnacht, wat rampzalig is voor de vroege bloesems van fruitboeren. We zullen vaker "vuurpotten" in de boomgaarden zien om de oogst te redden.

Water: Te veel of veel te weinig

De lente van 2045 wordt het seizoen van de grote contrasten in de waterhuishouding.

Nattere start: Door de warmere winters is de bodem aan het begin van de lente vaak verzadigd. Maart kan recordhoeveelheden neerslag zien, wat leidt tot drassige akkers waardoor boeren hun land niet op kunnen.
Snelle uitdroging: Zodra de zon in april doorbreekt, verdampt het water razendsnel door de hogere temperaturen. Het zogenaamde neerslagtekort loopt in de lente van 2045 veel sneller op dan we nu gewend zijn.

In onze tuinen zullen we in 2045 massaal overgestapt zijn op mediterrane planten zoals lavendel, rozemarijn en zelfs olijfbomen, die beter bestand zijn tegen deze vroege droogte. Het klassieke groene gazon? Dat is in veel steden tegen mei al veranderd in een goudgele steppe.

Gezondheid: Hooikoorts en teken

Voor de mens brengt de lente van 2045 ook nieuwe uitdagingen mee. Het pollenseizoen begint gemiddeld twee tot drie weken eerder dan nu. Mensen met hooikoorts zullen al in januari of februari de eerste symptomen merken, aangezien de hazelaar en berk dan al volop stuifmeel verspreiden.

Daarnaast wordt de lente het startschot voor een langer "tekenseizoen". Door de zachte winters zijn teken het hele jaar door actief, maar in de warme lente van 2045 piekt het risico op de ziekte van Lyme veel eerder. Ook nieuwe insecten, zoals de tijgermug, zullen tegen die tijd een vaste bewoner van onze regio zijn geworden, meegebracht door de zachtere voorjaarsomstandigheden.

Landbouw in transitie

De boer van 2045 verbouwt andere gewassen. Waar aardappelen nu nog koning zijn, zien we over twintig jaar meer experimenten met gewassen die van warmte houden, zoals soja, zonnebloemen of zelfs wijnbouw op grote schaal. De lente is voor de landbouw een race tegen de klok geworden: zaaien voordat de bodem té droog wordt, maar wachten tot de laatste grillige vorstnacht voorbij is.

Een seizoen om te herontdekken

De lente in 2045 zal minder voelen als een voorzichtige ontwaking en meer als een plotselinge sprong naar de zomer. Het wordt een prachtig, groen, maar ook kwetsbaar seizoen. We zullen moeten leren omgaan met de grillen van een veranderend klimaat, waarbij wateropslag in de tuin en bescherming tegen de vroege zon de nieuwe standaard worden.