Overstap naar digitale meter? Zo stijgt je energiefactuur ongemerkt

23 feb , 11:00 • Weer

Vlaanderen stevent in sneltreinvaart af op een volledig digitaal energienet. Terwijl netbeheerder Fluvius de laatste hand legt aan de uitrol bij acht op de tien huishoudens, groeit de onrust bij zonnepaneeleigenaars. De overstap van de vertrouwde analoge teller naar de digitale variant blijkt voor velen geen administratieve formaliteit, maar een financiële schok die dwingt tot een radicale verandering van levensstijl. Dat meldt Livios.

De cijfers zijn duidelijk: bijna 3 miljoen Vlaamse huishoudens beschikken inmiddels over een digitale meter. Fluvius mikt op een volledige dekking tegen 2029, maar de laatste 20 procent vormt de grootste uitdaging. Het gaat hierbij vaak om oudere woningen waar ingrijpende aanpassingen aan de meterkast nodig zijn, of huishoudens die de boot zo lang mogelijk proberen af te houden.

Het capaciteitstarief: De nieuwe vijand van de grote gezinnen

De grootste verandering bij de overstap is niet de meter zelf, maar de manier waarop de factuur wordt berekend. Sinds de invoering van het capaciteitstarief betaal je in Vlaanderen niet langer alleen voor hoeveel stroom je verbruikt, maar vooral voor hoe intensief je het net gebruikt op één moment.

Voor een gemiddeld gezin ligt het piekvermogen rond de 3,5 à 4 kW. Wie echter tegelijkertijd de elektrische auto oplaadt, de droogkast aanzet en begint te koken, schiet daar razendsnel bovenuit. Een piek van pakweg 4,5 kW kan de jaarfactuur ongemerkt met tientallen euro's verzwaren. De digitale meter maakt deze "pieken" genadeloos zichtbaar, wat voor gezinnen van vijf of meer personen een dagelijkse evenwichtsoefening wordt.

De verschuiving: Van nachtstroom naar zonnestroom

De tijd dat we massaal de wasmachine aanzetten zodra het daltarief (het oude 'nachttarief') inging, is definitief voorbij. Met een digitale meter en zonnepanelen is het cruciaal om het verbruik te synchroniseren met de zon.

Dit fenomeen, ook wel zelfconsumptie genoemd, is de enige manier om de investering in zonnepanelen nog rendabel te houden nu de teller niet meer fysiek terugdraait. Het betekent dat huishoudens hun vaatwasser en wasmachine nu juist tussen 11:00 en 17:00 uur moeten laten draaien. Voor werkende ouders die overdag niet thuis zijn, is dit zonder automatisering vrijwel onmogelijk.

De opkomst van de 'slimme' woning

Om de factuur onder controle te houden, investeren Vlamingen massaal in extra technologie. Er is een enorme run op:

P1-meters: Kleine apparaatjes die je in de digitale meter plugt en via een app (zoals HomeWizard) real-time laten zien hoeveel stroom je verbruikt of injecteert.
EMS-systemen: Energie Management Systemen die automatisch toestellen aansturen op basis van de zonsterkte of de huidige netbelasting.
Thuisbatterijen: Hoewel de premies hiervoor zijn stopgezet, kiezen steeds meer mensen voor een batterij om hun eigen zonne-energie op te slaan voor de avonduren, wat helpt om de beruchte pieken af te vlakken.

Privacy en gemak

Hoewel de weerstand tegen de digitale meter vaak voortkomt uit schrik voor de factuur, zijn er ook voordelen. Het handmatig doorgeven van meterstanden behoort tot het verleden en de consument krijgt via het Fluvius-portaal een ongekend inzicht in zijn eigen verbruikshistoriek. Toch blijft de overgang een bittere pil voor wie jarenlang genoot van de zorgeloosheid van de terugdraaiende teller. De Vlaamse energieconsument moet van een passieve betaler transformeren naar een actieve 'beheerder' van zijn eigen kleine elektriciteitscentrale.