Brandstofprijzen kunnen nog meer gaan stijgen

Terwijl de spanningen in het Midden-Oosten een kookpunt bereiken, voelt de Belgische automobilist dat direct in de portemonnee. Analisten waarschuwen dat de olieprijs, die deze week de grens van $100 per vat aantikte, een zware wissel trekt op de Europese gezinsbudgetten. Voor de gemiddelde chauffeur in de EU — en dus ook in België — betekent dit een extra jaarlijkse kost van maar liefst €220 aan brandstof.

De ramingen, gepubliceerd door The Guardian op basis van onderzoek door denktank Transport & Environment (T&E), schetsen een somber beeld. Wanneer de olieprijs stabiel rond de $100 blijft hangen, vloeit er op jaarbasis zo’n €55 miljard extra vanuit de Europese consument naar oliestaatjes en grote energiereuzen.

"De afhankelijkheid van olie creëert een geopolitieke premie telkens wanneer er wereldwijde instabiliteit is", stelt Antony Froggatt van T&E. Experts vergelijken de huidige situatie met de energiecrisis van 2022 na de invasie van Oekraïne. Toen zorgde een gelijkaardige prijsschok voor een enorme inflatiegolf die de Europese economie lamlegde.

Hoewel de aanschafprijs van elektrische voertuigen (EV's) vaak hoger ligt, zorgt de huidige oliecrisis ervoor dat de gebruikskosten nog verder uiteenlopen. In het Verenigd Koninkrijk becijferde de ECIU dat de jaarlijkse besparing voor een EV-rijder nu boven de €1.100 per jaar uitstijgt.

In de hele Europese Unie besparen de 7,7 miljoen elektrische auto's die momenteel op de weg rijden gezamenlijk al zo'n €40 miljoen per dag aan vermeden brandstofkosten. Voor voorstanders van de energietransitie is dit het ultieme bewijs dat hernieuwbare energie de enige weg is naar echte energie-onafhankelijkheid. "Donald Trump en zijn bondgenoten in het Midden-Oosten hebben veel macht, maar de wind en de zon hebben ze niet in de hand," klinkt het strijdvaardig bij de analisten.

Terwijl de consument de broeksriem aanhaalt, boeken de grote oliemaatschappijen — zoals Shell, BP en TotalEnergies — recordwinsten. In 2022, de laatste keer dat de olie op $100 stond, maakten de vijf grootste spelers samen bijna $200 miljard winst.

Hoewel de EU in 2022 en 2023 tijdelijke noodmaatregelen nam om deze "windfall profits" (overwinsten) af te rommen en terug te sluizen naar de burger, zijn die regelingen inmiddels verlopen. T&E roept de Europese Commissie dan ook op om deze belasting op overwinsten onmiddellijk opnieuw in te voeren om de koopkracht van de burger te beschermen.

Opvallend is het advies van officiële Britse klimaatadviseurs: het behalen van de klimaatdoelstellingen voor 2050 kost volgens hen minder dan de impact van één enkele olieschok, zoals die van de Oekraïne-oorlog of het huidige conflict in Iran. Het versnellen van de uitrol van warmtepompen en de transitie naar fossielvrije wagens tegen 2035 wordt dan ook niet langer enkel als een groene, maar vooral als een strategische veiligheidsmaatregel gezien.